Opinia Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 21 listopada 2024 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw

OPINIA
KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA
z dnia 21 listopada 2025 r.

w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw

Krajowa Rada Sądownictwa, po zapoznaniu się z projektem ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw (SPS-III.020.335.5.2025), przedstawionym przy piśmie Zastępcy Szefa Kancelarii Sejmu z dnia 27 października 2025 r., opiniuje go pozytywnie, zgłaszając poniższe uwagi.
Na wstępie Rada wskazuje, że przedstawione uwagi zasadniczo odnoszą się do praktycznych aspektów wprowadzonych zmian.
Projekt ustawy wprowadza zmiany do ustawy kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) oraz ustawy o kuratorach sądowych, zasady prawidłowej legislacji wymagają więc, by w tytule ustawy uwzględnić oba zmieniane akty prawne; zaproponowany przez projektodawcę tytuł nie jest w pełni adekwatny i nie odzwierciedla faktycznej liczby zmienianych ustaw (§ 96 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283).
Odnośnie projektowanego art. 598⁶ k.p.c., przewidującego sporządzenie protokołu z czynności przymusowego odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką należy mieć na uwadze, że zgodnie z obowiązującym § 9 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych (Dz. U. 2014.989 t.j.) kurator rodzinny, do którego sąd zwrócił się o przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką sporządza do akt sprawy pisemną notatkę z przebiegu tej czynności. Okoliczność tę należy mieć na uwadze, by uniknąć niespójności, braku korelacji między wymienionymi przepisami.
Niewątpliwie wykonanie czynności przez kuratora, związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką winno znaleźć odzwierciedlenie w formie pisemnej i zawierać elementy obligatoryjne, obrazujące przebieg czynności. Z drugiej strony w sytuacji wymogu rejestrowania zapisu obrazu i dźwięku, stanowiącego załącznik „protokołu odbioru”, wydaje się nadmiarowym wymóg podpisania protokołu przez wszystkie osoby uczestniczące w czynnościach (projektowany art. 598⁶ § 4).
Wymóg podpisania protokołu przez wszystkie osoby uczestniczące w czynnościach ma ten skutek, że protokół musi być sporządzony na bieżąco. 
Zważywszy na specyfikę przedmiotowego postępowania, należy wyrazić wątpliwość co do technicznych możliwości, by kurator jednocześnie z realizacją obowiązków związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką równolegle wykonywał czynność polegającą na sporządzeniu protokołu z przedmiotowych czynności. Tę sama uwagę należy odnieść do wymogu rejestracji zapisu obrazu i dźwięku z przebiegu czynności przy pomocy urządzeń technicznych. Zdaniem Rady wysoce utrudnione (jeśli nie niemożliwe) jest, by kurator równolegle podejmował czynności związane z odebraniem, protokołował przebieg czynności oraz rejestrował ich przebieg za pomocą urządzeń technicznych.
Jako niefortunne należy ocenić określenie zawarte w §§ 3, 4 i 5 projektowanego art. 598⁶’’protokół odbioru”; z oczywistych względów należałoby konsekwentnie posługiwać się określeniem zawartym w § 2 art. 598⁶ „protokół z czynności związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką’’’.
Rada zwraca nadto uwagę na praktyczny aspekt wprowadzenia wymogu rejestrowania zapisu i dźwięku z przebiegu czynności związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, skutkujący koniecznością wyposażenia w odpowiedni sprzęt techniczny wszystkich sądów rejonowych na potrzeby zespołów kuratorskiej służby sądowej wykonujących orzeczenia w sprawach rodzinnych i nieletnich (odpowiednie środki finansowe); tym bardziej, że projekt ustawy zakłada wejście jej wżycie z dniem 1 stycznia 2026 r.
Zmiana proponowana w art. 598⁹k.p.c. odnosi się do wymogu, że przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką może nastąpić w obecności psychologa. Zgodzić się należy, że przedmiotowa propozycja ma na uwadze dobro osoby, które odebranie ma nastąpić; udział psychologa jako specjalisty może okazać się pomocny w tonowaniu negatywnych emocji, towarzyszących często przedmiotowym czynnościom. Z treści projektowanego przepisu nie wynika czy psycholog ma być biegłym sądowym, czy zapewnienie jego udziału leży po stronie Sądu; brak też stosownych wskazówek w uzasadnieniu projektu.

Kompletna wersja elektroniczna powyższego dokumentu jest dostępna w formacie PDF
WP.420.105.2025